Sửa Luật Bảo hiểm xã hội: Mở rộng đối tượng tham gia, thêm danh mục đầu tư quỹ

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Ảnh: VPQH

Từng bước bao phủ các nhóm lao động mới

Sáng 23/9, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.

Trình bày tờ trình về dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung nội dung liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp; bãi bỏ các quy định về hồ sơ, thủ tục hành chính về bảo hiểm xã hội; sửa đổi về thẩm quyền, tên gọi các bộ, ngành và một số quy định về chế độ, chính sách và nội dung đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội.

Đối với sửa đổi, bổ sung các quy định về sắp xếp tổ chức bộ máy tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, Bộ trưởng cho biết, dự thảo Luật sửa đổi quy định về đối tượng người hoạt động không chuyên trách tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Đối với nội dung liên quan về Hội đồng quản lý quỹ bảo hiểm xã hội, sau khi được thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, vị trí của cơ quan bảo hiểm xã hội và Bộ Tài chính đã có thay đổi, có tác động đến hoạt động của Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội. Dự thảo Luật sửa đổi các bộ, ngành tham gia Hội đồng quản lý quỹ bảo hiểm xã hội.

Dự thảo Luật cũng sửa đổi, bổ sung thẩm quyền quyết định số ngày nghỉ chế độ nghỉ dưỡng, phục hồi sức khỏe sau ốm đau và sau thai sản đối với đơn vị sử dụng lao động không thành lập công đoàn cơ sở. Các đơn vị này là cơ quan hành chính nhà nước, lực lượng vũ trang.

Cùng với đó, dự thảo Luật sửa đổi về trình tự, thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định hành chính về hành vi về bảo hiểm xã hội do có sự sắp xếp của cơ quan bảo hiểm xã hội. Bên cạnh đó, sửa đổi quy định để rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã trong quản lý Nhà nước về bảo hiểm xã hội.

Về những nội dung sửa đổi, bổ sung về chế độ chính sách bảo hiểm xã hội, theo Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số quy định về chế độ chính sách nhằm bảo đảm tính thống nhất trong các quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan trong quá trình triển khai thực hiện.

Theo đó, dự thảo Luật sửa đổi theo hướng loại trừ người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng thì không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và tự nguyện.

Để đảm bảo có lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách bảo hiểm xã hội phù hợp, khả thi đối với nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, dự thảo Luật bổ sung, sửa đổi quy định theo hướng: “Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số trên cơ sở đề xuất của Chính phủ. Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá toàn diện trong quá trình xây dựng nghị quyết mới về chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội để trình cấp có thẩm quyền xem xét quyết định”.

Đối với khái niệm bảo hiểm hưu trí, dự thảo Luật bổ sung theo hướng mở rộng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia nếu có nhu cầu trên nguyên tắc tự nguyện. Dự thảo Luật cũng sửa đổi quy định về việc ủy quyền cho người khác thực hiện bảo hiểm xã hội theo hướng bỏ thời gian có hiệu lực tối đa 12 tháng, chỉ quy định về hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội thông qua tài khoản người thụ hưởng và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định giao Chính phủ quy định chi tiết thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện để tính hưởng trợ cấp thai sản và nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện trợ cấp thai sản.

Mở rộng đầu tư quỹ đi cùng yêu cầu an toàn, bền vững

Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cũng thông tin về sửa đổi, hoàn thiện liên quan đến khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội. Theo Bộ trưởng, thực hiện kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, cơ quan có liên quan cập nhật, bổ sung việc tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội.

Trên cơ sở đó, Chính phủ đề xuất phương án sửa đổi theo hướng tiền gửi tại các ngân hàng gồm: ngân hàng thương mại nhà nước; ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước trên 50% vốn điều lệ; ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước và doanh nghiệp nhà nước trên 50% vốn điều lệ, ngân hàng thương mại cổ phần có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50% vốn điều lệ có chất lượng tốt, mức độ an toàn cao theo đánh giá của cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động ngân hàng. Không thực hiện đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội tại các ngân hàng thương mại đang được kiểm soát đặc biệt.

Chính phủ cho rằng, phương án này sẽ bảo đảm nguyên tắc an toàn hơn so với phương án trước đây đã trình Quốc hội; đồng thời, góp phần mở rộng danh mục đầu tư so với Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 nên phù hợp với chủ trương tại Nghị quyết số 28-NQ/TW và Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương khoá XIV.

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật theo Tờ trình của Chính phủ. Hồ sơ dự án Luật đầy đủ theo quy định.

Về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền an sinh xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28-NQ/TW.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày tờ trình dự án Luật. Ảnh: VPQH

Thường trực Ủy ban cũng cơ bản tán thành về nguyên tắc việc mở rộng danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, đồng thời đề nghị đặc biệt coi trọng yêu cầu an toàn. Cùng với đó, cần làm rõ đề xuất mở rộng đối tượng; quy định cơ chế kiểm soát việc quản lý, sử dụng quỹ và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật và đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, xác định cụ thể đối tượng, tiêu chí, cơ sở pháp lý, thực tiễn và khả năng tổ chức thực hiện, bảo đảm đồng bộ với pháp luật về lao động, việc làm và pháp luật có liên quan.

Đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị bổ sung thông tin đánh giá đầy đủ tác động, làm rõ cơ chế quản lý, sử dụng quỹ, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, cơ chế bảo vệ người tham gia và phòng ngừa việc lợi dụng để huy động vốn.

Về đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Thường vụ Quốc hội đồng ý về việc mở rộng danh mục đầu tư quỹ theo tinh thần của Nghị quyết số 28-NQ/TW, đồng thời lưu ý nguyên tắc an toàn, hiệu quả, bền vững không chỉ trong ngắn hạn mà trong thời gian dài hạn.

Cơ quan soạn thảo được đề nghị phối hợp với các bộ, ngành, Hội đồng quản lý quỹ tiếp tục rà soát, chỉnh lý theo hướng luật quy định mang tính chất nguyên tắc đồng thời giao Chính phủ quy định các điều kiện tiêu chí, xác định rõ đối tượng, danh mục đầu tư. Cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm đánh giá, lựa chọn, giám sát, đảm bảo minh bạch, có cơ chế kiểm soát rủi ro và quy định rõ trách nhiệm của tổ chức cá nhân có liên quan bảo đảm an toàn, bảo toàn, bền vững, hiệu quả của quỹ.

Đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý quy định rõ bộ, ngành, cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm chính đối với các nội dung. Đồng thời, tiếp tục rà soát điều kiện tổ chức thực hiện trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số nhưng vẫn duy trì phương thức tiếp nhận giải quyết trực tiếp đơn giản dễ tiếp cận đối với người chưa có điều kiện sử dụng thiết bị thông minh hoặc còn hạn chế về kỹ thuật, tăng cường quản lý phòng ngừa chi sai không đúng quy định.