 |
| Chính sách BHTN trở thành "phao cứu sinh" cho lao động khi không may mất việc làm. |
Phóng viên: Thực hiện chính sách BHTN là 1 trong 4 nhiệm vụ trọng tâm nhằm hỗ trợ và phát triển thị trường lao động. Đây là nhóm chính sách nhằm hỗ trợ cho NLĐ, chủ sử dụng lao động nhằm bảo vệ, duy trì việc làm; ngăn ngừa, hạn chế sa thải lao động dẫn đến thất nghiệp. Vậy theo ông, thời gian qua BHTN đã hoàn thành nhiệm vụ trên chưa?
Ông Trần Tuấn Tú: Chính sách BHTN được thực hiện từ năm 2009. Đến ngày 23/5/2018, Ban chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 28/NQ-TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội, trong đó có đánh giá về chính sách BHTN và nhấn mạnh đây là một trụ cột của an sinh xã hội, song vẫn có những hạn chế nhất định.
Tại thời điểm đó, diện bao phủ BHTN còn chưa được mở rộng, các giải pháp hỗ trợ còn thiên về bị động hay hỗ trợ sau khi gặp rủi ro mà chưa tăng cường tính chủ động. BHTN cũng chưa thực sự trở thành công cụ quản trị thị trường hữu hiệu. Do vậy, trong báo cáo tổng kết khi xây dựng Luật Việc làm 2025 đã có những đánh giá lại để xin ý kiến các đối tượng chịu tác động với những hạn chế như đề cập ở trên. Một số nội dung cũng được đề cập đến là chưa linh hoạt mức đóng BHTN mà cố định 1% tiền lương tháng đối với NLĐ và 1% quỹ tiền lương đối với người sử dụng lao động khi đóng cho các đối tượng tham gia thuộc doanh nghiệp của mình.
Hiện nay, Bộ Nội vụ đang phối hợp với các cơ quan, Chính phủ tổ chức triển khai sâu rộng chính sách BHTN với các đối tượng tham gia, tạo điều kiện cho NLĐ được thụ hưởng chính sách một cách tốt nhất. NLĐ không cần đến tận nơi mà có thể nộp hồ sơ xin hưởng BHTN trên cổng thông tin Quốc gia. Giấy tờ liên quan đến đối tượng thụ hưởng đã liên thông với Dữ liệu Dân cư, giảm các giấy tờ, thủ tục.
Có thể thấy rõ từ dịch Covid-19, chúng tôi đã đề xuất với Chính phủ, giúp NLĐ trong bối cảnh cách ly vẫn có thể thụ hưởng chính sách BHTN thông qua nộp hồ sơ online. Hiện nay, chính sách BHTN đã được sự ủng hộ của cả NLĐ và người sử dụng lao động.
Đây là chính sách nhân văn, bảo vệ quyền lợi, lợi ích cho cả NLĐ và người sử dụng lao động khi khó khăn. Cho dù mức đóng BHTN thấp nhưng nếu chẳng may thất nghiệp có thể thụ hưởng trợ cấp đến 200% phần đóng BHTN. Trong dịch Covid-19 vừa qua, quỹ BHTN đã chi tiền mặt cho NLĐ trên 32.000 tỷ đồng, người sử dụng lao động là hơn 9000 tỷ đồng và tổng số tiền hơn 41.000 tỷ đồng.
Diện bao phủ cũng là hạn chế, chỉ quy định nhóm lao động có hợp đồng làm việc, hợp đồng lao động từ đủ 3 tháng trở lên, chưa tính đến các đối tượng có thời hạn hợp đồng ngắn hơn. Đáng chú ý, phạm vi hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho NLĐ quay trở lại thị trường cũng mới dừng lại ở khóa đào tạo nghề mà chưa mở rộng khóa đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho NLĐ. Trên cơ sở đó, Luật Việc làm 2025 được Quốc hội thông qua vào ngày 16/6/2025, có hiệu lực thi hành từ 1/1/2026 đã cơ bản khắc phục được những hạn chế, bất cập như vậy.
 |
| Ông Trần Tuấn Tú, Trưởng phòng BHTN (Cục Việc làm). |
Phóng viên: Tại Luật Việc làm năm 2025, một trong những chính sách đáng chú ý liên quan đến BHTN là chế độ “hỗ trợ học nghề” trước đây được chuyển thành “Hỗ trợ NLĐ tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề”. Quy định này có ý nghĩa như thế nào trong việc hỗ trợ NLĐ nâng cấp kỹ năng để chuẩn bị thích ứng với thị trường ngay cả khi chưa thất nghiệp, thưa ông?
Ông Trần Tuấn Tú: Đối với chính sách BHTN quy định tại Luật Việc làm, NLĐ và người sử dụng lao động cùng tham gia đóng góp vào quỹ BHTN. Do vậy, trách nhiệm của những người sử dụng lao động hàng năm phải thực hiện điều này.
Khi doanh nghiệp gặp khó khăn thì quỹ BHTN sẽ hỗ trợ cho họ nhằm đào tạo NLĐ cũng như NLĐ được thụ hưởng việc đào tạo này để duy trì việc làm khi đang làm việc tại đơn vị sử dụng lao động và đang tham gia BHTN.
Đối với NLĐ khi không duy trì được việc làm, rủi ro, mất việc nếu có nhu cầu thì được hưởng trợ cấp thất nghiệp. Trong thời gian thất nghiệp, nếu có nhu cầu thì được hưởng hỗ trợ về đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ, kỹ năng nghề.
Ngoài phần hỗ trợ kinh phí học nghề hoặc tham gia các khóa đào tạo, NLĐ còn được hỗ trợ về tiền ăn là 50.000 đồng/ngày thực học. Đó là những giải pháp, hỗ trợ cần thiết để động viên, khuyến khích những NLĐ thất nghiệp khi họ muốn tham gia các khóa đào tạo nhằm bồi dưỡng nâng cao kỹ năng nghề có thêm kỹ năng, thêm nghề mới để có cơ hội chuyển đổi công việc cũng như việc làm tốt hơn.
Phóng viên: Thưa ông, sắp tới Bộ Nội vụ sẽ đưa vào vận hành sàn giao dịch việc làm quốc gia. Vậy, khi sàn việc làm này đi vào hoạt động sẽ có tác động ra sao trong việc kết nối cung cầu lao động, giảm tỷ lệ thất nghiệp?
Ông Trần Tuấn Tú: Lần đầu tiên Luật Việc làm 2025 có quy định về sàn giao dịch việc làm quốc gia. Thực tế, hoạt động kết nối việc làm đã trải qua nhiều hình thức, từ tổ chức các sàn giao dịch việc làm, kết nối online các địa phương, vùng miền, hội chợ việc làm… Tuy nhiên, phải đến khi Luật Việc làm năm 2025 được thông qua mới ghi nhận hình thức sàn giao dịch việc làm quốc gia. Hiện nay, Cục Việc làm đã tham mưu cho Bộ Nội vụ, có sự đồng hành của VNPT sắp tới sẽ khai trương sàn giao dịch việc làm quốc gia.
Khi sàn giao dịch việc làm quốc gia đi vào hoạt động sẽ có những quy định, quy chế vận hành cũng như quản trị thông tin đầu vào, đầu ra, sự kết nối giữa hệ thống dịch vụ việc làm công - tư, NLĐ, doanh nghiệp tham gia để thông tin có sự kết nối, chia sẻ. Khi có sàn này sẽ thúc đẩy NLĐ tiếp cận thông tin về chính sách, vị trí việc làm mà họ mong muốn phi địa giới. Họ có thể vào các trang website chính thống của các tổ chức dịch vụ việc làm công tại các địa phương để tìm hiểu sâu hơn về các vị trí tuyển dụng.
Chúng ta có thông tin về người thất nghiệp, dữ liệu về người đang hưởng BHTN, vị trí việc làm trống, các tiêu chí, tiêu chuẩn để được tuyển dụng vào vị trí đó, nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, sàn giao dịch việc làm quốc gia vận hành tốt, kiểm soát được giá trị thông tin đầu vào theo hướng “cơ sở dữ liệu sạch, sống, đúng, đủ, dùng chung”. Đồng thời, khi dữ liệu này được kiểm đếm, kiểm định và được cơ quan nhà nước xác thực thông tin, chắc chắn sẽ hỗ trợ cho NLĐ có thể tiếp cận sớm, kết nối được việc làm trong quá trình thụ hưởng chính sách và hạn chế rủi ro.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!
