Người cao tuổi nhiều bệnh nền: Đừng chủ quan trước những dấu hiệu bất thường

Cụ bà cao tuổi được các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Đức Hòa chăm sóc tích cực. Ảnh: BV

Trường hợp cụ bà 87 tuổi mắc Alzheimer giai đoạn nặng nhưng bất ngờ phát hiện nhồi máu não cấp cho thấy tầm quan trọng của việc theo dõi sức khỏe toàn diện, đồng thời đặt ra yêu cầu phát triển các dịch vụ chăm sóc dài hạn trong bối cảnh già hóa dân số.

Khi bệnh nền che lấp biến cố cấp tính

Bà D., 87 tuổi (ở tỉnh Vĩnh Long), có tiền sử mắc bệnh Alzheimer (nguyên nhân phổ biến của hội chứng sa sút trí tuệ) giai đoạn nặng đã 4 năm. Thời gian gần đây, gia đình nhận thấy bà xuất hiện nhiều biểu hiện bất thường như rối loạn hành vi, tâm thần, thường xuyên đi lang thang không kiểm soát và bỏ ăn uống. Cho rằng đây là biểu hiện Alzheimer tiến triển, gia đình tiếp tục theo dõi bà tại nhà.

Tối ngày nhập viện, bà tiếp tục đi lang thang và được người đi đường đưa đến cơ sở y tế gần nhà. Qua thăm khám ban đầu, các bác sĩ nghi ngờ nhồi máu não cấp và chuyển người bệnh đến Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Đức Hòa để đánh giá, điều trị chuyên sâu.

Kết quả chụp MRI/MRA sọ não xác định người bệnh có các ổ nhồi máu cấp tại vùng nhân bèo, đầu nhân đuôi và thân nhân đuôi bên trái; đồng thời ghi nhận tình trạng hẹp nặng động mạch não giữa bên trái.

Người bệnh được điều trị nội khoa theo phác đồ nhồi máu não cấp, kết hợp xử trí các vấn đề liên quan đến sa sút trí tuệ. Trong quá trình điều trị, các bác sĩ đặt sonde nuôi ăn và sonde tiểu để bảo đảm dinh dưỡng, theo dõi thể trạng. Sau 5-7 ngày, tình trạng kích thích giảm rõ rệt, ý thức cải thiện, người bệnh có thể tự ăn uống, đi vệ sinh và đủ điều kiện xuất viện.

Theo BS.CKII Nguyễn Hồ Khánh Duy, Trưởng khoa Nội Thần kinh Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Đức Hòa, ở người mắc Alzheimer giai đoạn nặng, khả năng ghi nhớ, nhận thức và giao tiếp đã suy giảm đáng kể. Người bệnh có thể xuất hiện những thay đổi về hành vi, tâm lý và khả năng tự chăm sóc. Trong khi đó, nhồi máu não cấp có thể gây yếu liệt, méo miệng, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm ý thức hoặc những biểu hiện thần kinh khác.

Khi hai bệnh lý cùng xuất hiện, những dấu hiệu mới của đột quỵ dễ bị nhầm lẫn với diễn tiến của bệnh Alzheimer. Gia đình có thể bỏ qua thời điểm cần đưa người bệnh đi cấp cứu.

Chăm sóc người cao tuổi cần được nhìn nhận toàn diện

BS.CKII Nguyễn Hồ Khánh Duy nhận định, người cao tuổi thường không chỉ mắc một bệnh lý đơn lẻ mà có thể đồng thời gặp các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, rối loạn mỡ máu và các bệnh lý thoái hóa thần kinh. Những bệnh nền này có thể tác động lẫn nhau, làm tăng nguy cơ biến chứng, khiến việc chẩn đoán, điều trị và phục hồi sức khỏe phức tạp hơn.

Người cao tuổi cần được tầm soát, khám sức khỏe định kỳ để phòng ngừa các yếu tố nguy cơ đột quỵ như huyết áp, đường huyết, mỡ máu... Ảnh: BV

Đặc biệt, ở người mắc Alzheimer hoặc sa sút trí tuệ, khả năng nhận biết và diễn đạt những bất thường của cơ thể bị hạn chế. Vì vậy, người thân và người trực tiếp chăm sóc giữ vai trò quan trọng trong việc theo dõi sức khỏe, nhận diện những thay đổi so với trạng thái thường ngày.

BS.CKII Nguyễn Hồ Khánh Duy khuyến cáo, gia đình cần chủ động tầm soát, khám sức khỏe định kỳ để phòng ngừa các yếu tố nguy cơ đột quỵ như huyết áp, đường huyết, mỡ máu; duy trì chế độ dinh dưỡng và vận động phù hợp. Khi người bệnh đột ngột yếu tay chân, méo miệng, khó nuốt, rối loạn ngôn ngữ hoặc lú lẫn tăng lên bất thường, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để được kiểm tra, đánh giá.

Trong điều trị đột quỵ, thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với cơ hội điều trị và phục hồi. Gia đình không nên chờ đợi triệu chứng tự thuyên giảm mà cần gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng chẩn đoán, điều trị chuyên sâu.

Từ trường hợp trên có thể thấy, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không thể chỉ tập trung vào một bệnh lý riêng lẻ. Quá trình chăm sóc cần tính đến các bệnh nền đi kèm, khả năng vận động, dinh dưỡng, sức khỏe tinh thần và mức độ phụ thuộc trong sinh hoạt hằng ngày. Đối với người mắc sa sút trí tuệ, việc kết hợp điều trị chuyên khoa, phục hồi chức năng, chăm sóc dinh dưỡng và hỗ trợ sinh hoạt có ý nghĩa quan trọng trong duy trì chất lượng cuộc sống.