 |
| Nhiều chính sách mới về y tế sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. |
Khám chữa bệnh trái tuyến được BHYT chi trả 50% mức hưởng
Từ ngày 1/7/2026, người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) tự đi khám, chữa bệnh ngoại trú không đúng nơi đăng ký ban đầu sẽ được mở rộng quyền lợi thanh toán tại một số cơ sở y tế cấp cơ bản và cấp chuyên sâu.
Theo quy định mới, đối với các bệnh, nhóm bệnh đã được Bộ Y tế quy định trong danh mục hưởng quyền lợi thông tuyến ngoại trú, quỹ BHYT tiếp tục thanh toán 100% mức hưởng theo quy định hiện hành.
Điểm đáng chú ý là với các bệnh, nhóm bệnh ngoài danh mục này, người bệnh sẽ được quỹ BHYT thanh toán 50% mức hưởng trong phạm vi quyền lợi được hưởng. Trước đây, các trường hợp này không được BHYT thanh toán khi khám ngoại trú trái tuyến.
Bổ sung quy định hỗ trợ hàng tháng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố
Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 192/2026/NĐ-CP quy định trong thời gian công tác, nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản được hỗ trợ hằng tháng. Khoản 2 Điều 7 quy định mức hỗ trợ hằng tháng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản bằng 0,7 lần hoặc 0,5 lần so với mức lương cơ sở, cụ thể như sau:
Mức hưởng 0,7 lần mức lương cơ sở áp dụng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản làm việc tại các thôn có từ 350 hộ gia đình trở lên; Nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản làm việc tại các thôn, bản tại các xã vùng khó khăn theo quy định của Chính phủ; Nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản làm việc tại các tổ dân phố, khu phố có từ 500 hộ gia đình trở lên.
Mức hưởng 0,5 lần mức lương cơ sở áp dụng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản làm việc tại thôn, bản, tổ dân phố còn lại.
Căn cứ vào đặc điểm, tình hình phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu thực tế và khả năng ngân sách của địa phương mà UBND cấp tỉnh trình HĐND cùng cấp để xác định cụ thể số lượng nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản và quy định cụ thể mức hỗ trợ hằng tháng của nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn nhưng không thấp hơn mức hỗ trợ theo quy định.
Cũng từ ngày 1/7/2026, theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP mức lương cơ sở được điều chỉnh tăng từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng/tháng.
Phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi được hỗ trợ tối thiểu 2 triệu đồng
Theo điểm c khoản 1 Điều 3 Nghị định 168/2026/NĐ-CP quy định phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi được hỗ trợ tài chính tối thiểu 2 triệu đồng/phụ nữ khi sinh con.
Ngoài ra, phụ nữ sinh con cũng được hỗ trợ tối thiểu 2 triệu đồng khi thuộc các trường hợp sau: Phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; Phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế.
Việc hỗ trợ kinh phí được thực hiện thông qua Chủ tịch UBND cấp xã. Cơ quan này căn cứ thông tin từ hệ thống liên thông thủ tục đăng ký khai sinh, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, ứng dụng định danh quốc gia VNeID và các cơ sở dữ liệu có sẵn để quyết định hỗ trợ và chi trả cho phụ nữ sinh con cùng thời điểm đăng ký khai sinh. Kinh phí hỗ trợ do ngân sách địa phương bảo đảm.
Bên cạnh chính sách hỗ trợ tài chính khi sinh con, Nghị định 168/2026/NĐ-CP cũng quy định về chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai. Theo đó, trường hợp sinh con thứ hai, lao động nữ được nghỉ thai sản 7 tháng; lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con, nếu đáp ứng điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Ngoài ra, Nghị định còn quy định phụ nữ mang thai được khám và thực hiện sàng lọc trước sinh đối với 4 bệnh cơ bản gồm: hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau và bệnh Thalassemia. Trẻ sơ sinh được sàng lọc 05 bệnh cơ bản gồm: suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và bất thường tim bẩm sinh nặng.
Mức hỗ trợ khám sàng lọc trước sinh được thanh toán theo thực tế nhưng tối đa không quá 900.000 đồng/trường hợp; sàng lọc sơ sinh tối đa không quá 600.000 đồng/trường hợp.
Từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 31/12/2026, chính sách này ưu tiên áp dụng cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, bảo trợ xã hội, người dân tại địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo. Từ ngày 1/1/2027, tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh được hưởng hỗ trợ theo quy định.
Quy định 103 bệnh bẩm sinh cần sàng lọc trước khi sinh
Theo Phụ lục Thông tư 12/2026/TT-BYT đã quy định Danh mục 103 bệnh bẩm sinh khuyến khích khám sàng lọc trước khi sinh và sơ sinh bao gồm: 70 bệnh bẩm sinh khuyến khích khám sàng lọc quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 12/2026/TT-BYT; 33 bệnh bẩm sinh khuyến khích khám sàng lọc sơ sinh quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 12/2026/TT-BYT.
Ngoài ra, Bộ Y tế giao Cục Dân số định kỳ 2 năm một lần hoặc khi có yêu cầu về chuyên môn, kỹ thuật hoặc pháp lý chủ trì rà soát, đề xuất bổ sung Danh mục bệnh bẩm sinh cần sàng lọc.
Luật Phòng bệnh 2025 có hiệu lực
Từ ngày 1/7/2026, Luật Phòng bệnh 2025 chính thức có hiệu lực với nhiều điểm mới đáng chú ý, cụ thể:
Luật mở rộng phạm vi, đối tượng điều chỉnh, quy định về phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phòng, chống bệnh không lây nhiễm; phòng, chống rối loạn tâm thần; dinh dưỡng trong phòng bệnh; điều kiện bảo đảm để phòng bệnh. Quy định áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tại Việt Nam.
Nguyên tắc trong Luật Phòng bệnh 2025 đánh dấu bước chuyển từ tư duy “chữa bệnh” sang “chủ động phòng bệnh” là chính, với người dân là trung tâm. Các biện pháp phòng bệnh kết hợp giữa chuyên môn y tế, hành chính và xã hội. Ưu tiên tiếp cận dịch vụ phòng bệnh cho các nhóm yếu thế như người khuyết tật, người cao tuổi, và người dân tộc thiểu số.
Các biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm: Luật quy định các biện pháp như giám sát, khai báo, đánh giá nguy cơ, cách ly y tế, kiểm dịch, sử dụng vắc xin, và bảo đảm an toàn sinh học. Trong trường hợp dịch bệnh vượt quá khả năng ứng phó của địa phương, Thủ tướng Chính phủ và các cấp chính quyền có thể áp dụng các biện pháp khẩn cấp.
Nhà nước cấp kinh phí đào tạo sau đại học ngành y học dự phòng. Theo Điều 40 Luật Phòng bệnh 2025 Nhà nước hỗ trợ người sau đại học thuộc lĩnh vực y học dự phòng nhằm phát triển nguồn nhân lực làm công tác phòng bệnh bao gồm: Hỗ trợ toàn bộ học phí và hỗ trợ chi phí sinh hoạt trong toàn khóa học nếu học tại cơ sở giáo dục thuộc lĩnh vực sức khỏe của Nhà nước; Hỗ trợ tiền đóng học phí và hỗ trợ chi phí sinh hoạt trong toàn khóa học tương ứng với mức quy định tại điểm a khoản này nếu học tại cơ sở giáo dục thuộc lĩnh vực sức khỏe của tư nhân.
Đồng thời, Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân cấp học bổng hoặc trợ cấp cho người học đại học, sau đại học thuộc lĩnh vực y học dự phòng, y tế công cộng, dinh dưỡng.
Bổ sung quy định trường hợp được bồi thường khi sử dụng vaccine trong Chương trình tiêm chủng mở rộng
Theo Điều 50 của Nghị định 165/2025/NĐ-CP quy định các trường hợp được bồi thường khi sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong Chương trình tiêm chủng mở rộng, tiêm chủng chống dịch cụ thể: Các đối tượng thuộc diện tiêm chủng bắt buộc theo quy định tại khoản 1 Điều 28 Nghị định 165/2026/NĐ-CP phải tham gia tiêm chủng. Trong trường hợp tham gia tiêm chủng mà xảy ra tai biến ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tính mạng thì được Nhà nước bồi thường.
Các trường hợp được Nhà nước bồi thường theo trường hợp thứ nhất, bao gồm: Người được tiêm chủng bị tai biến nặng sau khi tiêm chủng để lại di chứng dẫn đến khuyết tật; Người được tiêm chủng bị tử vong.
Căn cứ Điều 51 Nghị định 165/2026/NĐ-CP, trường hợp người được tiêm chủng bị khuyết tật do tai biến nặng sau tiêm chủng thì được bồi thường bằng 30 lần mức lương cơ sở tại thời điểm giải quyết bồi thường.
Đối với trường hợp người được tiêm chủng tử vong, Nhà nước chi trả các khoản gồm chi phí mai táng theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội và khoản bù đắp tổn thất về tinh thần với mức 100 triệu đồng.
Ngoài ra, Điều 51 Nghị định 165/2026/NĐ-CP cũng quy định Nhà nước thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh đối với trường hợp bị tai biến sau tiêm chủng mà chưa được quỹ bảo hiểm y tế chi trả.
Phân cấp thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận dược liệu đạt GACP về UBND cấp tỉnh
Theo khoản 1 Điều 1 Thông tư 21/2026/TT-BYT, Bộ Y tế phân cấp thẩm quyền cho Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện các nhiệm vụ sau: Đánh giá, đánh giá duy trì, đánh giá thay đổi, bổ sung dược liệu đạt GACP; Cấp lại, thu hồi Giấy chứng nhận dược liệu đạt GACP.
Trong khi đó, tại điểm b khoản 1 Điều 23 Thông tư 19/2019/TT-BYT quy định việc cấp Giấy chứng nhận dược liệu đạt GACP do Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền thực hiện.
Hồ sơ, trình tự, thủ tục đánh giá, đánh giá duy trì, đánh giá thay đổi, bổ sung dược liệu đạt GACP và cấp lại, thu hồi Giấy chứng nhận dược liệu đạt GACP được thực hiện theo quy định tại Phụ lục I và Phụ lục II ban hành kèm Thông tư 21/2026/TT-BYT.
Ngoài ra, Thông tư cũng quy định đối với các trường hợp hồ sơ nộp trước ngày 1/7/2026 thì cơ quan đã tiếp nhận hồ sơ phải tiếp tục giải quyết theo quy định pháp luật đến khi kết thúc thủ tục hành chính.
GACP là tiêu chuẩn “Thực hành tốt nuôi trồng và thu hái dược liệu” theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới.
Quy định nguyên tắc thực hiện Chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí
Từ ngày 10/7/2026, theo Điều 2 Thông tư 16/2026/TT-BYT quy định nguyên tắc thực hiện Chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí như sau:
Chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí được thực hiện trên cơ sở văn bản thỏa thuận giữa cơ sở kinh doanh dược và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định tại Điều 3 Thông tư này
Việc thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí theo khả năng hỗ trợ của cơ sở kinh doanh dược, không phải nghĩa vụ bảo đảm đủ toàn bộ thuốc điều trị cho người bệnh; phải bảo đảm không thu tiền hoặc kèm theo điều kiện thương mại ràng buộc người bệnh; không tác động đến việc lựa chọn phương pháp điều trị, chỉ định sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả cho người bệnh.
Thuốc trong chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí phải được lưu hành hợp pháp tại Việt Nam theo quy định của pháp luật về dược.
Chỉ định sử dụng thuốc và kê đơn thuốc phải phù hợp với một trong các tài liệu sau đây: Tờ hướng dẫn sử dụng thuốc đã được Bộ Y tế phê duyệt; Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành hoặc công nhận; Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh xây dựng theo quy định tại Điều 6 Thông tư 21/2013/TT-BYT; Dược thư Quốc gia phiên bản mới nhất.
Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí phải có phạm vi hoạt động chuyên môn phù hợp với chỉ định sử dụng thuốc trong chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí.
Đối tượng được hỗ trợ là người bệnh đã được chẩn đoán xác định bệnh, được chỉ định và kê đơn sử dụng thuốc phù hợp với chỉ định của thuốc thuộc chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí và tự nguyện tham gia.
Quỹ BHYT không thanh toán đối với số lượng thuốc hỗ trợ miễn phí đã sử dụng cho người bệnh có thẻ BHYT.
Bộ Y tế đưa HPV vào danh mục tiêm chủng bắt buộc
Từ ngày 1/7/2026, theo Điều 3 Thông tư 13/2026/TT-BYT quy định: Bệnh do vi rút HPV (Human Papilloma Virus) ở người thuộc danh mục bệnh phải sử dụng vaccine, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc thông qua Chương trình tiêm chủng mở rộng. Danh mục bệnh phải sử dụng vaccine, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc gồm: Bệnh viêm gan vi rút B; Bệnh lao; Bệnh bạch hầu; Bệnh ho gà; Bệnh uốn ván; Bệnh bại liệt; Bệnh do Haemophilus influenzae týp b; Bệnh sởi; Bệnh rubella; Bệnh viêm não Nhật Bản; Bệnh tiêu chảy do vi rút Rota; Bệnh do phế cầu; Bệnh do vi rút HPV ở người; Bệnh khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Ngoài ra, Thông tư 13/2026/TT-BYT cũng quy định việc tổ chức tiêm chủng thường xuyên, tiêm chủng bù liều, tiêm chủng chiến dịch chủ động và tiêm chủng chống dịch; chế độ thông tin, báo cáo về hoạt động tiêm chủng; việc quản lý đối tượng tiêm chủng và Hội đồng tư vấn chuyên môn đánh giá nguyên nhân tai biến nặng trong quá trình sử dụng vắc xin, sinh phẩm.
