Tại TP. Hồ Chí Minh, chương trình phẫu thuật Phaco miễn phí cho người bệnh tâm thần do Bệnh viện Lê Văn Thịnh vừa phối hợp với Trung tâm Điều dưỡng Tâm thần Tân Định triển khai là một minh chứng. Không chỉ đơn thuần là hoạt động khám chữa bệnh chuyên môn, chương trình còn góp phần cải thiện chất lượng sống cho người bệnh, thể hiện sự gắn kết giữa hệ thống y tế và mạng lưới bảo trợ xã hội.
Thực hiện chủ trương của Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh về tăng cường phối hợp giữa các bệnh viện với các cơ sở bảo trợ xã hội, nhiều chương trình chăm sóc sức khỏe dành cho nhóm đối tượng đặc thù đã được triển khai trong thời gian qua.
Theo ông Lư Nguyễn Minh Tuấn - Giám đốc Trung tâm Điều dưỡng Tâm thần Tân Định, người bệnh tâm thần đang được nuôi dưỡng tại các trung tâm điều dưỡng là nhóm dễ bị tổn thương, cần được quan tâm đặc biệt. Phần lớn họ không còn khả năng tự chăm sóc bản thân hoặc thiếu sự hỗ trợ từ gia đình. Bên cạnh các rối loạn tâm thần kéo dài, nhiều người còn mắc thêm các bệnh lý thực thể phát sinh theo tuổi tác.
 |
| Các bác sĩ khám mắt cho bệnh nhân tâm thần. Ảnh: BV |
Đục thủy tinh thể là một trong những bệnh phổ biến. Khi thị lực suy giảm, người bệnh vốn đã gặp khó khăn trong giao tiếp và sinh hoạt lại càng bị hạn chế khả năng tự phục vụ, dễ rơi vào tình trạng cô lập. Vì vậy, việc phục hồi thị lực không chỉ mang ý nghĩa điều trị một bệnh lý về mắt, mà còn giúp người bệnh cải thiện khả năng sinh hoạt, tham gia các hoạt động phục hồi chức năng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tại khoa Mắt của Bệnh viện Lê Văn Thịnh, 10 người bệnh từ Trung tâm Điều dưỡng Tâm thần Tân Định đã được đoàn xe đưa đến bệnh viện để thực hiện phẫu thuật đục thủy tinh thể bằng phương pháp Phaco. Tất cả bệnh nhân đều được thăm khám, đánh giá tình trạng tâm thần ổn định và sàng lọc kỹ lưỡng trước khi tiến hành phẫu thuật.
Theo ThS.BS. Lê Nhật Nam, Trưởng khoa Mắt Bệnh viện Lê Văn Thịnh, Phaco là kỹ thuật hiện đại trong điều trị đục thủy tinh thể, sử dụng sóng siêu âm để tán nhuyễn thủy tinh thể bị đục và thay thế bằng thấu kính nhân tạo. Phương pháp này có ưu điểm vết mổ nhỏ, thời gian phẫu thuật ngắn và phục hồi nhanh.
Tuy nhiên, đối với người bệnh tâm thần, quá trình phẫu thuật đòi hỏi sự chuẩn bị cẩn trọng hơn so với bệnh nhân thông thường. Ngoài yếu tố chuyên môn, các bác sĩ phải dành nhiều thời gian trấn an tâm lý, giúp người bệnh hợp tác trong quá trình điều trị.
“Mỗi ca mổ trong chương trình đều mang ý nghĩa đặc biệt. Khi thị lực được cải thiện, người bệnh có thể tự đi lại, tự chăm sóc bản thân và tham gia các hoạt động sinh hoạt tại trung tâm tốt hơn. Điều này giúp họ tự tin hơn và cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống”, ThS.BS. Lê Nhật Nam chia sẻ.
Đối với người bệnh tâm thần sống trong các cơ sở bảo trợ xã hội, mất thị lực có thể khiến họ rơi vào tình trạng “cô lập kép” – vừa hạn chế giao tiếp xã hội do bệnh lý tâm thần, vừa khó tiếp cận môi trường xung quanh vì không nhìn thấy rõ.
Vì vậy, mỗi ca phẫu thuật thành công không chỉ giúp người bệnh nhìn thấy rõ hơn mà còn mở ra cơ hội cải thiện toàn diện đời sống tinh thần và khả năng hòa nhập với môi trường sinh hoạt tại trung tâm.
 |
| Phẫu thuật Phaco cho bệnh nhân tâm thần bị mất thị lực. Ảnh: BV |
Chương trình phẫu thuật Phaco lần này là một phần trong chuỗi hoạt động hỗ trợ dài hạn giữa Bệnh viện Lê Văn Thịnh và Trung tâm Điều dưỡng Tâm thần Tân Định nhằm chăm sóc sức khỏe cho người bệnh đang được nuôi dưỡng tại đây.
Trước đó, Bệnh viện Lê Văn Thịnh đã trao tặng hai xe điện phục vụ vận chuyển thức ăn cho khoảng 1.500 người bệnh tại trung tâm, giúp việc phân phối suất ăn hằng ngày thuận tiện và đảm bảo vệ sinh hơn. Trung tâm cũng được bệnh viện hỗ trợ xe cứu thương chuyên dụng để phục vụ việc vận chuyển người bệnh khi cần cấp cứu hoặc chuyển viện.
Bên cạnh hỗ trợ phương tiện, các bác sĩ của bệnh viện còn tổ chức khám chữa bệnh định kỳ và tư vấn điều trị cho người bệnh tại trung tâm. Nhiều trường hợp được khám và điều trị theo chính sách bảo hiểm y tế, qua đó giúp giảm bớt gánh nặng chi phí và tạo điều kiện để người bệnh tiếp cận dịch vụ y tế kịp thời.
Song song với hoạt động khám chữa bệnh, công tác đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho đội ngũ nhân viên y tế tại trung tâm cũng được chú trọng. Các chương trình tập huấn giúp nâng cao năng lực chuyên môn tại chỗ, góp phần giúp trung tâm chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe cho hàng nghìn người bệnh.
BS.CKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh cho biết, chương trình hỗ trợ tại Trung tâm Điều dưỡng Tâm thần Tân Định nằm trong định hướng chung của ngành y tế TP. Hồ Chí Minh nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho các đối tượng yếu thế tại các cơ sở bảo trợ xã hội.
 |
| BS.CKII Trần Văn Khanh động viên bệnh nhân. Ảnh: BV |
Từ tháng 3/2025, ngành y tế TP. Hồ Chí Minh đã triển khai chương trình chăm sóc sức khỏe toàn diện cho các đối tượng đang được nuôi dưỡng tại các trung tâm bảo trợ xã hội. Theo đó, 16 bệnh viện đa khoa và chuyên khoa được phân công hỗ trợ các trung tâm trong công tác khám bệnh, điều trị, hội chẩn chuyên môn cũng như đào tạo và chuyển giao kỹ thuật.
Mô hình này giúp đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với những nhóm đối tượng khó khăn, hạn chế việc phải di chuyển người bệnh – vốn thường có sức khỏe yếu hoặc tình trạng đặc thù – đến các bệnh viện tuyến trên.
Trong mạng lưới hỗ trợ đó, Bệnh viện Lê Văn Thịnh được giao nhiệm vụ hỗ trợ toàn diện cho Trung tâm Điều dưỡng Tâm thần Tân Định, nơi hiện đang chăm sóc và nuôi dưỡng khoảng 1.500 người bệnh tâm thần với nhiều mức độ khác nhau.
Việc kết nối giữa các bệnh viện và cơ sở bảo trợ xã hội không chỉ giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người bệnh, mà còn góp phần hình thành mạng lưới hỗ trợ y tế bền vững trong hệ thống an sinh xã hội. Thông qua các hoạt động khám bệnh định kỳ, tư vấn chuyên môn, phẫu thuật điều trị và đào tạo nhân lực, nhiều bệnh lý thực thể ở người bệnh tâm thần đã được phát hiện sớm và xử trí kịp thời.
