 |
| Muốn phát triển BHXH tự nguyện hiệu quả, cần bám sát đời sống và đồng hành cùng tư duy của người nông dân. |
Trong tháng 6/2026, tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long, cơ quan BHXH phối hợp với Hội Nông dân một số xã tổ chức ra mắt mô hình “Tổ Nông dân tiết kiệm tham gia BHXH tự nguyện”. Mô hình này được thiết lập nhằm nâng cao nhận thức, tạo thói quen tiết kiệm trong hội viên nông dân, để mỗi người chủ động tham gia BHXH tự nguyện, góp phần thực hiện mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội bền vững trên địa bàn.
Đơn cử, Hội Nông dân xã Lục Sĩ Thành phối hợp với BHXH cơ sở Trà Ôn ra mắt mô hình “Tổ Nông dân tiết kiệm tham gia BHXH tự nguyện” tại Chi hội Nông dân ấp Long Hưng. Theo ông Hồ Nhật Thế, Chủ tịch Hội Nông dân xã Lục Sĩ Thành, mô hình này không chỉ cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về BHXH toàn dân, mà còn phát huy vai trò của Hội Nông dân trong công tác tuyên truyền, vận động hội viên và nhân dân tham gia các chương trình an sinh xã hội.
Điểm đáng chú ý, theo ông Hồ Nhật Thế, việc ra đời mô hình “Tổ Nông dân tiết kiệm tham gia BHXH tự nguyện” còn góp phần đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Hội Nông dân theo hướng sát cơ sở, sát nhu cầu của người dân. Từ đó, tạo điều kiện để các hội viên hỗ trợ, động viên nhau cùng tham gia BHXH tự nguyện thông qua hình thức tiết kiệm định kỳ, từng bước xây dựng ý thức chủ động chăm lo cuộc sống khi về già.
Tại các địa phương khác trong cả nước, cơ quan BHXH cũng phối hợp với chính quyền và các ban ngành, đoàn thể ra mắt nhiều mô hình truyền thông về BHXH tự nguyện. Đáng chú ý, nhiều địa phương đã đồng loạt ra mắt “Điểm truyền thông cộng đồng về chính sách BHXH, BHYT”; triển khai thành lập Câu lạc bộ Vườn rau an sinh, mô hình “Tổ phụ nữ tiết kiệm tham gia BHXH tự nguyện”, mô hình “Tổ tương trợ mua BHXH tự nguyện”…
 |
| Thời gian qua, ngành BHXH và Hội Nông dân các cấp đã triển khai hiệu quả nhiều mô hình truyền thông về BHXH tự . |
Việc ra mắt mô hình trên được kỳ vọng sẽ tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng, nâng cao nhận thức của hội viên nông dân và người dân về ý nghĩa, lợi ích của chính sách BHXH tự nguyện; đồng thời góp phần hoàn thành chỉ tiêu phát triển người tham gia BHXH tự nguyện được giao.
Cùng với triển khai các mô hình, cơ quan BHXH còn phối hợp với Hội Nông dân tổ chức các hội nghị tuyên truyền, giải đáp, tư vấn chính sách cho cán bộ, hội viên nông dân. Đặc biệt, phổ biến những nội dung mới của chính sách; tập trung tuyên truyền về quyền lợi, mức hỗ trợ của Nhà nước khi tham gia BHXH tự nguyện; giải đáp các thắc mắc của người dân liên quan đến mức đóng, phương thức đóng và quyền lợi được hưởng khi tham gia BHXH tự nguyện.
Chính sách BHXH tự nguyện đã triển khai được khoảng 19 năm, góp phần bảo vệ quyền lợi cho nhóm lao động yếu thế là lao động tự do và nông dân, giúp họ tham gia vào hệ thống an sinh xã hội và được bảo vệ khi về già. Đáng chú ý, Luật BHXH năm 2024 có nhiều điểm mới mở rộng quyền lợi cho người tham gia BHXH nói chung và BHXH tự nguyện nói riêng. Đơn cử, bên cạnh chính sách hưu trí và tử tuất, Luật BHXH năm 2024 đã bổ sung thêm chế độ thai sản cho nhóm đối tượng tham gia BHXH tự nguyện.
Chính vì vậy, tỷ lệ bao phủ BHXH tại Việt Nam trong những năm gần đây duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực, tiệm cận mục tiêu đề ra tại Nghị quyết số 28-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương. Tuy nhiên, tính đến nay, cả nước mới có khoảng 257.000 hội viên nông dân tham gia BHXH tự nguyện, dù vượt 2,8% so với chỉ tiêu giai đoạn 2021-2025, song tỷ lệ này vẫn còn rất khiêm tốn so với kỳ vọng, khi cả nước vẫn còn khoảng 28 triệu lao động trong khu vực phi chính thức chưa tham gia BHXH.
Khoảng trống bao phủ BHXH không chỉ tạo thách thức đối với mục tiêu mở rộng lưới an sinh, mà còn tác động trực tiếp đến sự phát triển bền vững kinh tế - xã hội. Do vậy, việc đưa lao động phi chính thức, nhất là người nông dân tham gia vào hệ thống BHXH, được coi là yếu tố then chốt, để tiến tới bảo đảm an sinh xã hội toàn diện và phát triển kinh tế bền vững.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, việc đảm bảo an sinh cho người nông dân càng được chú trọng đúng với tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW. Theo đó, phấn đấu đến năm 2030, cả nước đạt khoảng 60% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH, trong đó nông dân và lao động khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện chiếm khoảng 5% lực lượng lao động trong độ tuổi.
 |
| Bám sát đời sống, đồng hành cùng tư duy của người nông dân mới giúp lan tỏa hiệu quả chính sách BHXH tự nguyện, BHYT. |
Theo dự báo, đến năm 2028, dân số nước ta đạt 102,3 triệu người, trong đó dân số nông thôn khoảng 58 triệu người và lao động nông nghiệp chiếm gần 20% tổng lao động xã hội. Do xu hướng già hóa dân số và thay đổi nghề nghiệp, một bộ phận lao động dư thừa từ các đô thị, khu công nghiệp sẽ di chuyển về nông thôn tìm sinh kế. Điều này dẫn đến sự phân tầng về mức độ thu nhập, sinh kế và cơ hội phát triển giữa các tầng lớp người dân khu vực nông thôn; cũng như tình trạng thiếu việc làm…
Vì thế, thời điểm này, chính sách BHXH tự nguyện đã thể hiện được vai trò trụ cột trong việc bảo đảm an sinh cho nhóm lao động phi chính thức, đặc biệt là nhóm nông dân - vốn chiếm hơn 1/3 dân số cả nước và chiếm 49,17% số hộ ở nông thôn (cả nước có hơn 9,1 triệu hộ nông dân). Việc xác định được rõ thực trạng này sẽ giúp các cấp, các ngành, nhất là ngành BHXH đề ra được giải pháp, kế hoạch tuyên truyền, vận động hội viên nông dân tham gia BHXH tự nguyện.
Nghị quyết số 69/NQ-CP ngày 11/5/2024 của Chính phủ về ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 46-NQ/TW ngày 20/12/2023 của Bộ Chính trị đã cụ thể hóa vai trò của Hội Nông dân trong việc tuyên truyền, vận động hội viên tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình… Trên cơ sở đó, BHXH Việt Nam và Hội Nông dân Việt Nam cũng đã tổ chức ký kết Quy chế phối hợp tuyên truyền, vận động hội viên, nông dân tham gia BHXH tự nguyện, BHYT.
Theo đó, nhiều hoạt động truyền thông được hai bên phối hợp triển khai như: Tổ chức các lớp tập huấn, hội thi, hội thảo, tọa đàm, đối thoại chính sách; truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng; truyền thông trực tiếp đến hội viên, nông dân. Các cấp Hội còn chủ động đưa nội dung BHXH, BHYT vào trong các buổi sinh hoạt nghề nghiệp nên đã phát huy hiệu quả cao, nhất là thu hút nhiều thành viên là những người nhiệt tình, có uy tín, có khả năng vận động quần chúng.
Qua các buổi sinh hoạt mô hình, các thành viên Hội Nông dân ở cơ sở đã được cập nhật, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về BHXH, BHYT để trở thành những tuyên truyền viên tích cực. Đến nay, các cấp Hội đã xây dựng và duy trì được gần 2.600 mô hình “BHXH, BHYT toàn dân” với 295.498 người tham dự. Ngoài ra, một số trung tâm hỗ trợ nông dân cũng được công nhận là đại lý ủy quyền thu BHXH, BHYT.
Tuy nhiên, để phát triển BHXH tự nguyện hiệu quả, ngành BHXH cần chủ động phối hợp với các cấp Hội Nông dân lan tỏa sâu rộng các thông điệp như: “Đóng hôm nay, hưởng trọn đời”; “Có lương hưu, khỏe an tâm”. Đồng thời, nhấn mạnh quyền lợi thiết thực khi tham gia BHXH tự nguyện như được hưởng lương hưu hằng tháng, được cấp thẻ BHYT miễn phí với quyền lợi hưởng cao hơn so với tham gia BHYT hộ gia đình, được Nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí tham gia. Đặc biệt, cần lồng ghép trách nhiệm cá nhân trong việc tự bảo vệ mình trước rủi ro tuổi già…
Ngoài ra, trong các buổi truyền thông, các đơn vị cần chú trọng truyền thông thay đổi hành vi bằng việc kể chuyện người thật, việc thật. Ví dụ: Do chủ động tiết kiệm tham gia BHXH tự nguyện, nên ông A. đã có lương hưu, được quỹ BHYT chi trả chi phí khám chữa bệnh. Ông B. cũng nhờ tham gia BHXH tự nguyện, nên giờ đây đã có lương hưu, không còn lo lắng cho tuổi già phải sống phụ thuộc con cháu… Những câu chuyện về người thật, việc thật được lan tỏa tại nhà người dân, cũng như tại các sự kiện cộng đồng (lễ hội, ngày truyền thống, buổi trao tặng sổ BHXH, thẻ BHYT).
Bên cạnh đó, ngành BHXH cần chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ truyền thông; khuyến khích sáng tạo mô hình truyền thông tại địa phương; có cơ chế khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích nổi trội trong công tác tuyên truyền, vận động nông dân tham gia BHXH, BHYT. Đặc biệt, cần chủ động cung cấp dữ liệu phân tích hành vi, giúp đội ngũ tuyên truyền viên nắm bắt tình hình để bám sát đời sống, đồng hành cùng tư duy của người nông dân; cũng như chủ động xây dựng các mô hình truyền thông theo nhóm đối tượng; hỗ trợ công cụ, kỹ năng truyền thông số cho các địa phương và tổ chức hỗ trợ phát triển người tham gia BHXH, BHYT.
Đối với Hội Nông dân Việt Nam, cần chú trọng đẩy mạnh vai trò nòng cốt của Hội trong lan tỏa chính sách đến hội viên; chú trọng tổ chức các cuộc thi sáng tạo truyền thông về BHXH tự nguyện, BHYT ở cơ sở. Riêng đối với chính quyền các địa phương, cần huy động toàn hệ thống chính trị ở thôn, xã tham gia tuyên truyền, vận động; lồng ghép nội dung BHXH, BHYT vào các cuộc họp dân, trên tinh thần lấy người nông dân làm trung tâm, đảm bảo các giải pháp phải có tính khả thi cao, phù hợp với đặc điểm kinh tế, xã hội các vùng nông thôn hiện nay.
