 |
| BHXH các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền BHXH tự nguyện. |
Theo báo cáo của Ban Quản lý thu và phát triển người tham gia, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam, tính đến hết tháng 8/2026, số người tham gia BHXH trên cả nước là 22,408 triệu người; đạt 97,1% kế hoạch giao; còn phải thực hiện là 661,9 nghìn người.
Trong đó, số tham gia BHXH tự nguyện ghi nhận con số tích cực. Cụ thể, số người tham gia BHXH tự nguyện trên cả nước là 2,54 triệu người; đạt 90,6% kế hoạch giao; số còn phải thực hiện trong các tháng cuối năm là 264,6 nghìn người.
Cũng theo tổng hợp của Ban Quản lý thu và phát triển người tham gia, có 30 tỉnh, thành phố ghi nhận tăng số tham gia BHXH tự nguyện so với năm 2025. Nhiều nhất tại: TP. HCM (20,4 nghìn), Hà Nội (17,1 nghìn), Bắc Ninh (6,6 nghìn), Thái Nguyên (6,1 nghìn).
Tính theo tốc độ tăng từng tháng, có 24 tỉnh tăng so với tháng trước, nhiều nhất tại TP. HCM (6,5 nghìn), Gia Lai (1,8 nghìn), Hà Nội (1,6 nghìn), Cà Mau (1,2 nghìn), Tây Ninh (1 nghìn).
Các phân tích của Ban Quản lý thu và phát triển người tham gia cũng chỉ rõ các địa phương chưa đạt yêu cầu về tiến độ thực hiện chỉ tiêu BHXH tự nguyện. Hiện có có 4 tỉnh giảm số người tham gia so với năm 2025 là: Quảng Ngãi, Hưng Yên, Sơn La, Điện Biên.
Một số nguyên nhân cũng đã được chỉ ra. Theo đó, ngoài các nguyên nhân khách quan do điều kiện kinh tế, xã hội từng địa phương và việc thay đổi chính sách chuyển đổi đối tượng tham gia, thì nguyên nhân chủ quan chính tại một số địa phương là do BHXH tỉnh chưa quyết liệt chỉ đạo thực hiện các giải pháp BHXH Việt Nam đã đề ra. Trong đó, chưa phân công nhiệm vụ đảm bảo 6 rõ để nghiệm thu, đánh giá kết quả hằng tháng/quý đối với các viên chức; chưa quyết liệt đôn đốc, kiểm tra, nghiệm thu kết quả thực hiện của BHXH cơ sở.
Việc bố trí kinh phí hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện và cả BHYT từ nguồn ngân sách địa phương còn hạn chế nên người dân còn khó khăn về kinh phí đóng khi tham gia. Riêng về BHXH tự nguyện, có Điện Biên, Lai Châu, Quảng Ngãi chưa có nghị quyết hỗ trợ mức đóng; các tỉnh Lào Cai, Đắk Lắk, Tây Ninh, Sơn La mới chỉ hỗ trợ đối tượng lực lượng an ninh trật tự ở cơ sở.
Ngoài các nguyên nhân về cơ chế, một số hạn chế trong khâu tổ chức thực hiện cũng được nêu rõ. BHXH Việt Nam đã gửi nguồn dữ liệu tiềm năng để phát triển người tham gia BHXH tự nguyện, BHYT theo địa bàn cấp xã. Tuy nhiên, tỷ lệ phát triển người tham gia BHXH tự nguyện trên nguồn dữ liệu chưa thực sự đạt yêu cầu. Cơ quan BHXH ở cơ sở chưa phối hợp hiệu quả với các xã phường; chưa quyết liệt trong rà soát danh sách dữ liệu tiềm năng.
Một số cơ quan BHXH cũng chưa đánh giá chất lượng, hiệu quả hoạt động của từng tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng, từ đó chưa đề xuất giải pháp tăng cường quản lý, nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống các tổ chức. Hoạt động của một số tổ chức hỗ trợ đối tượng, nhân viên, cộng tác viên hoạt động chưa hiệu quả. Có nơi có rất ít tổ chức hoạt động trên địa bàn như Cao Bằng, Tuyên Quang chỉ có 1 tổ chức là Bưu Điện; Lai Châu, Khánh Hòa có 2 và Huế có 3 tổ chức.
Mặc dù số tham gia BHXH tự nguyện trên cả nước đang đạt tốc độ phát triển tương đối tích cực như đã nêu, tuy nhiên, lãnh đạo BHXH Việt Nam yêu cầu nhìn thẳng vào những điểm hạn chế và khẩn trương khắc phục. Một trong số đó là tình trạng số người tạm dừng đóng, hay còn gọi là bảo lưu. Riêng với số tham gia BHXH tự nguyện, ghi nhận có khoảng 315.000 người đang bảo lưu.
Về lý thuyết, những người đang bảo lưu vẫn được ghi nhận trong tổng số người tham gia BHXH. Tuy nhiên, trên thực tế nhóm này không ghi nhận tiền đóng theo định kỳ. Nguyên nhân có thể là do người dân bị ảnh hưởng thu nhập vì các lý do khách quan nên chưa bố trí được tiền để tiếp tục đóng BHXH tự nguyện. Hoặc cũng có thể do chủ quan, người dân “quên” thời hạn phải tiếp tục đóng…
Để hoàn thành mục tiêu phát triển BHXH nói chung và BHXH tự nguyện nói riêng, lãnh đạo BHXH Việt Nam yêu cầu BHXH các địa phương phải khẩn trương khắc phục tình trạng này. Nhóm đang tạm dừng đóng đều đã có thông tin trong hệ thống dữ liệu (thông tin họ tên, địa chỉ), yêu cầu cơ quan BHXH các địa phương khẩn trương phối hợp với tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng để tiếp cận và tuyên truyền vận động để người dân tiếp tục đóng BHXH tự nguyện.
Ban Quản lý thu và phát triển người tham gia cũng đề nghị BHXH các địa phương nhanh chóng rà soát, giao bổ sung chỉ tiêu BHXH tự nguyện, BHYT cho các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng để thực hiện từ nay đến cuối năm 2026. Đồng thời cung cấp danh sách nguồn dữ liệu tiềm năng để các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng có thông tin để tiếp cận và tuyên truyền vận động. Định kỳ đánh giá chất lượng, hiệu quả hoạt động của từng tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng, từ đó đề xuất giải pháp tăng cường quản lý, nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống các tổ chức.
Ngoài ra, cần tiếp tục mở rộng, nâng cao hiệu quả của tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng, giao chỉ tiêu phát triển người tham gia đảm bảo duy trì ổn định và phát triển trong thời gian tới. Thường xuyên kiểm tra hoạt động của nhân viên, tổ chức dịch vụ thu đảm bảo thực hiện đúng quy định.
BHXH các tỉnh, thành phố cũng cần lưu ý kiểm soát rủi ro trong thực hiện các nghiệp vụ gắn với phòng, chống lạm dụng, trục lợi, đảm bảo thu đúng đối tượng, đúng mức đóng, phương thức đóng, không để xảy ra trùng quá trình đóng cũng như trùng thông tin người tham gia, kịp thời thu hồi số tiền chi không đúng quy định. Đặc biệt tại các tổ chức dịch vụ thu, nhà trường, cần giảm sát chặt chẽ trong quá trình thu tiền đóng BHXH tự nguyện, BHYT thực hiện đúng quy trình, quy định của BHXH Việt Nam.
Về phía quy trình nghiệp vụ của cơ quan BHXH, yêu cầu thực hiện phân công nhiệm vụ cho viên chức làm công tác thu theo vị trí việc làm theo đúng hướng dẫn của BHXH Việt Nam (tại Công văn số 3411/BHXH-QLT). Trong đó, lưu ý phân công viên chức thu trực tiếp làm nhiệm vụ phát triển đối tượng và quản lý đơn vị theo 5 nhóm đối tượng tham gia trên địa xã hoặc tổ được phân công; viên chức chuyên quản tại phòng thu đôn đốc, phối hợp và chịu trách nhiệm về các chỉ tiêu đối với BHXH cơ sở được giao chuyên quản và kiêm nhiệm công tác tham mưu trên địa bàn tỉnh.
Thời gian tới, BHXH Việt Nam cũng sẽ tiếp tục đánh giá kết quả thực hiện các chỉ tiêu nhiệm vụ của BHXH các địa phương. Lãnh đạo BHXH Việt Nam làm việc trực tiếp với BHXH tỉnh, thành phố đạt kết quả thấp, đồng thời, tổ chức các đoàn công tác đôn đốc thực hiện nhiệm vụ thu, giảm tiền chậm đóng, phát triển người tham gia đảm bảo hoàn thành kế hoạch giao năm 2026.
