“Lưới an sinh” cho người cao tuổi không có lương hưu

Củng cố lưới an sinh cho người cao tuổi không có lương hưu.

Củng cố lưới an sinh

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, việc đề xuất tăng chuẩn trợ giúp xã hội và mở rộng diện thụ hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ ngày 1/7/2026 là bước đi mang ý nghĩa xã hội sâu sắc, giúp củng cố “lưới an sinh” cho nhóm yếu thế, nhất là người cao tuổi không có lương hưu.

Điểm đáng chú ý trong đề xuất lần này là việc nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội từ 500.000 đồng lên 540.000 đồng/tháng, đồng thời giữ nguyên hệ số tính trợ cấp. Điều này giúp toàn bộ nhóm thụ hưởng, từ người cao tuổi cô đơn, người khuyết tật đến trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt đều được tăng mức hỗ trợ tương ứng. Đặc biệt, chính sách được đặt trong một lộ trình điều chỉnh rộng hơn, khi cùng thời điểm Nhà nước dự kiến tăng lương cơ sở, điều chỉnh lương hưu và các khoản trợ cấp khác.

Theo đánh giá của Bộ Y tế, mức chuẩn trợ giúp xã hội hiện nay còn thấp, chưa đáp ứng mức sống tối thiểu. Mức 500.000 đồng/tháng chỉ tương đương khoảng 22,7% chuẩn nghèo nông thôn và 17,8% chuẩn nghèo đô thị. Đáng chú ý, Dự thảo giữ nguyên các hệ số hưởng trợ cấp hiện hành nên mức tiền thực nhận của các nhóm bảo trợ xã hội sẽ tăng tương ứng khi mức chuẩn được điều chỉnh.

Dự thảo cũng bổ sung chính sách trợ cấp hưu trí xã hội cho người cao tuổi không có lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng. Cụ thể, công dân từ đủ 75 tuổi trở lên sẽ được hưởng trợ cấp nếu không có hoặc đang hưởng thấp hơn mức quy định. Người từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, cận nghèo cũng thuộc diện thụ hưởng nếu đáp ứng điều kiện.

Ngoài ra, dự thảo bổ sung trường hợp trẻ em mồ côi cha hoặc mẹ nhưng người còn lại “không xác định được” nhằm phù hợp với Luật Nuôi con nuôi. Về thủ tục, các loại tờ khai hiện hành sẽ được gộp thành một mẫu chung để giảm giấy tờ, tạo thuận lợi cho người dân. Thẩm quyền giải quyết trợ cấp được giao trực tiếp cho chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã. Thời gian xử lý hồ sơ cũng được rút ngắn từ 10 ngày làm việc xuống còn 7 ngày, giảm khoảng 30%.

Người dân được hưởng lợi từ chính sách

Theo quy định hiện hành, người từ đủ 75 tuổi không có lương hưu, không hưởng trợ cấp BHXH được nhận trợ cấp hưu trí xã hội 500.000 đồng/tháng. Với hộ nghèo, cận nghèo, độ tuổi áp dụng từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi. Trên thực tế, nhiều địa phương đã chủ động nâng mức hỗ trợ và mở rộng diện bao phủ BHYT cho người cao tuổi tùy theo khả năng ngân sách.

Từ đầu năm 2026, Thành phố Hải Phòng đã áp dụng mức trợ cấp xã hội 700.000 đồng/tháng/người. Sau sáp nhập với tỉnh Hải Dương, TP. Hải Phòng dự kiến chi hơn 18.000 tỷ đồng cho chính sách bảo trợ xã hội giai đoạn 2025-2030. Ngoài ra, Hải Phòng dành gần 400 tỷ đồng mỗi năm để hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho nhiều nhóm đối tượng, trong đó có người từ 60-74 tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn và lao động yếu thế với mức hỗ trợ từ 20-100%.

Còn tại Hà Nội, từ ngày 1/1/2026, chuẩn trợ giúp xã hội được nâng lên 650.000 đồng/tháng, cao hơn 150.000 đồng so với mức chung. Theo đó, người từ đủ 75 tuổi không có lương hưu được hưởng 650.000 đồng/tháng kèm quà Tết hằng năm. Người cao tuổi nghèo, cận nghèo, không có người phụng dưỡng được hưởng mức cao hơn theo hệ số từ 60 đến dưới 80 tuổi nhận 975.000 đồng/tháng; từ 80 tuổi trở lên nhận khoảng 1,3 triệu đồng/tháng. Cùng với đó, Thành phố cũng mở rộng diện hỗ trợ đóng BHYT, trong đó ngân sách hỗ trợ 100% cho một số nhóm như người cao tuổi chưa có thẻ BHYT, người khuyết tật nhẹ, người dân tộc thiểu số và hộ mới thoát nghèo. Các nhóm khác được hỗ trợ từ 30-50% mức đóng.

Trong khi đó, Thành phố Hồ Chí Minh sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu với quy mô dân số khoảng 14 triệu người và có nguồn thu ngân sách lớn nhất cả nước. Thành phố đã áp dụng mức trợ cấp xã hội xã hội 650.000 đồng/tháng cho người từ 75 tuổi từ tháng 9/2025.

Theo đánh giá của bà Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng, điểm đáng chú ý trong chính sách an sinh xã hội của Hà Nội là cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm, hướng đến nâng cao chất lượng sống. Việc nâng mức trợ cấp xã hội lên 650.000 đồng/tháng giúp nhóm yếu thế có thêm điểm tựa, yên tâm hơn trong sinh hoạt hằng ngày. Đồng thời, bà An cũng đánh giá cao chính sách hỗ trợ 100% mức đóng BHYT cho các đối tượng dễ tổn thương. Không chỉ hỗ trợ tài chính, chính sách này còn góp phần giảm áp lực tâm lý, củng cố niềm tin của người dân vào chính quyền.