Ngành Y tế cần chuyển từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, tiến tới khám sức khỏe miễn phí cho người dân

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà làm việc với Bộ Y tế.

Báo cáo tại buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, năm 2025 và quý I/2026, ngành y tế đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện trên hầu hết các lĩnh vực. Chất lượng khám, chữa bệnh tiếp tục được nâng cao, nhiều kỹ thuật y học tiên tiến đã được triển khai, tiệm cận trình độ quốc tế, góp phần nâng cao chất lượng điều trị và niềm tin của người dân.

Trong cải cách hành chính, năm 2025, Bộ Y tế đã có bước tiến mạnh mẽ khi cắt giảm, đơn giản hóa 104/231 thủ tục hành chính (đạt 45%) và 383/1.272 điều kiện kinh doanh (đạt 30,1%). Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, hướng tới đến năm 2028 chỉ còn khoảng 24,34% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ.

Triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW, Bộ Y tế đã tích cực hoàn thiện thể chế, xây dựng và trình ban hành nhiều luật quan trọng như Luật Phòng bệnh, Luật Dân số. Cùng với đó, Bộ Y tế đang nghiên cứu xây dựng Đề án từng bước thực hiện chính sách miễn viện phí theo lộ trình và thí điểm BHYT chi trả cho các dịch vụ tầm soát, chẩn đoán sớm bệnh tật. Trong chuyển đổi số, ngành y tế đã đạt những bước tiến rõ rệt. Khoảng 75% bệnh viện đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử; hơn 34,3 triệu sổ sức khỏe điện tử được xây dựng trên nền tảng VNeID.

Sau khi lắng nghe các ý kiến trao đổi, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của ngành y tế trong bối cảnh khối lượng công việc rất lớn, nhiều thách thức. Theo Phó Thủ tướng, ngành y tế đã thực hiện hiệu quả “nhiệm vụ kép”: Vừa tháo gỡ những tồn tại, bất cập mang tính hệ thống kéo dài, vừa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, đồng thời đảm đương thêm nhiều nhiệm vụ mới sau sắp xếp tổ chức bộ máy.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan báo cáo tại buổi làm việc

Đặc biệt, ngành đã hoàn thành 4 chỉ tiêu quan trọng của Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2025: Tuổi thọ bình quân, số bác sĩ trên vạn dân, số giường bệnh trên vạn dân và tỉ lệ tham gia BHYT toàn dân. “Đây là những chỉ số rất có ý nghĩa, phản ánh rõ nét đóng góp của ngành y tế đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao sức khỏe nhân dân. So sánh khu vực, quốc tế, nhiều chỉ số y tế của Việt Nam đạt mức cao”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng chỉ rõ, phía trước vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức; đồng thời đề nghị ngành y tế cần tập trung quán triệt và tổ chức thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 72-NQ/TW, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới, tạo nền tảng để tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của ngành. “Hơn bao giờ hết, ngành Y tế tập trung quan tâm quán triệt, tổ chức thực hiện thật tốt Nghị quyết số 72-NQ/TW”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Một trong những nhiệm vụ ưu tiên là hoàn thiện thể chế. Ngành cần rà soát toàn bộ hệ thống chính sách, pháp luật, đối chiếu với các chủ trương của Đảng, Nhà nước để kịp thời sửa đổi, bổ sung bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển mới. Cùng với đó tập trung vào nguồn lực và cơ chế chính sách, đặc biệt lưu ý chế độ đãi ngộ cho đội ngũ cán bộ y tế, nhất là nhân viên y tế ở tuyến cơ sở. Đồng thời, rà soát tổng thể nguồn lực để phân định rõ phần tự chủ của cơ sở khám chữa bệnh và phần ngân sách nhà nước ưu tiên cho phòng, chống dịch, y tế dự phòng và tuyến cơ sở.

Đối với y tế cơ sở, theo Phó Thủ tướng “đây là vấn đề đã được đặt ra nhiều năm” và tiếp tục được nhấn mạnh trong các nghị quyết của Trung ương cần có giải pháp tổng thể, cụ thể và khả thi. Trọng tâm là đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, nguồn nhân lực, trang thiết bị y tế; đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về thuốc, vật tư và bảo đảm điều kiện vận hành cho hệ thống y tế tuyến xã.

Phó Thủ tướng yêu cầu xử lý triệt để tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu ngành Y tế đẩy mạnh chuyển đổi số một cách thực chất, đặc biệt là hoàn thiện hồ sơ bệnh án điện tử, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, phục vụ quản lý, theo dõi và đánh giá sức khỏe người dân, nhất là trong triển khai khám sức khỏe định kỳ, tầm soát bệnh. “Yêu cầu đổi mới toàn diện tư duy quản trị y tế theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả, trong đó trọng tâm là phân cấp, cải cách thủ tục hành chính và xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả. Ngành y tế cần chuyển mạnh từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, tiến tới mục tiêu khám, sàng lọc sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Để thực hiện các mục tiêu này, cần có công cụ đo lường, đánh giá cụ thể, mà cốt lõi là dữ liệu được kết nối, chia sẻ đồng bộ. Do đó, Bộ Y tế cần xây dựng phương án triển khai bài bản, khoa học, làm rõ năng lực tổ chức, cơ chế phối hợp, phương thức thanh toán và hệ thống dữ liệu theo dõi, báo cáo Chính phủ trong thời gian sớm nhất. “Đặc biệt, tiếp tục xử lý triệt để tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế, bảo đảm tính bền vững, nhất là tại tuyến cơ sở. Đồng thời, thúc đẩy phát triển kinh tế y tế, du lịch y tế; hoàn thành đúng tiến độ các đề án về dân số, y học cổ truyền, dược phẩm, dinh dưỡng học đường”, Phó Thủ tướng yêu cầu.