Tăng mức hưởng BHYT ở tuyến cơ sở
Theo bà Trần Thị Trang - Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), miễn viện phí không phải là việc xóa bỏ toàn bộ chi phí y tế mà là một lộ trình điều chỉnh từng bước nhằm giảm dần phần chi phí người dân phải tự chi trả trong quá trình khám, chữa bệnh. Trọng tâm của chính sách là các dịch vụ y tế và nhóm bệnh ở mức cơ bản - những nhu cầu chăm sóc sức khỏe phổ biến, diễn ra thường xuyên, đặc biệt tại tuyến ban đầu và tuyến cơ sở. Khi lộ trình được triển khai đầy đủ, người dân sẽ dần không còn phải đồng chi trả đối với các dịch vụ thiết yếu này.
Cũng theo bà Trang, với một số loại thuốc, trang thiết bị và dịch vụ kỹ thuật y tế người dân vẫn phải đồng chi trả ở mức 30%, 50% hoặc thậm chí 70%, nhất là đối với các thuốc có chi phí điều trị cao. Trong thời gian tới, các mức đồng chi trả này sẽ được từng bước giảm xuống, qua đó tăng tỷ lệ chi phí do bảo hiểm y tế (BHYT) chi trả và giúp người dân được thụ hưởng đầy đủ hơn các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cần thiết.
 |
| Người dân làm thủ tục đăng ký khám chữa bệnh tại Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn (Hà Nội). |
Ở góc độ hoạch định chính sách, bà Nguyễn Thị Việt Nga - Uỷ viên Uỷ ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, công bằng trong tiếp cận y tế không nên được hiểu là sự bình quân cứng nhắc. “Với các nhóm yếu thế, rào cản về kinh tế, địa lý và điều kiện sống khiến việc khám, chữa bệnh trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, để đạt được sự công bằng thực chất trong tiếp cận y tế, chính sách cần tạo ra những ưu tiên và hỗ trợ lớn hơn cho các nhóm này”, bà Nga nhấn mạnh.
Song song với việc mở rộng quyền lợi, ngành y tế đang hướng tới mở rộng phạm vi cung ứng dịch vụ BHYT nhằm tháo gỡ những rào cản trong tiếp cận khám, chữa bệnh của người dân. Trọng tâm của định hướng này là nâng mức chi trả của BHYT ngay từ tuyến ban đầu và tuyến cơ bản để người dân yên tâm điều trị tại nơi gần nhất, thay vì dồn lên tuyến trên. Bởi, điều trị càng sớm, càng được thực hiện ở tuyến trước thì chi phí y tế càng được tối ưu, đồng thời giúp giảm áp lực quá tải vốn đã kéo dài nhiều năm tại các bệnh viện tuyến cuối. Tuy nhiên, khi quyền lợi chăm sóc sức khỏe được mở rộng, bài toán nguồn lực lập tức trở thành vấn đề cốt lõi.
Trao đổi về tính bền vững của chính sách, bà Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, điều này chỉ có thể được bảo đảm nếu đồng thời triển khai hai trụ cột song hành. Một mặt, Nhà nước cần tiếp tục gia tăng đầu tư cho lĩnh vực chăm sóc sức khỏe nhân dân. Mặt khác, hệ thống BHYT cũng cần được điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ trong bối cảnh mới.
Theo bà Nga, với mức đóng BHYT còn thấp như hiện nay, dư địa để mở rộng quyền lợi và cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe ngay lập tức là rất hạn chế. Bản chất của bảo hiểm là mối quan hệ “đóng - hưởng” nên nếu mức đóng không theo kịp nhu cầu và chi phí thực tế thì quyền lợi mà người dân nhận được khó có thể đáp ứng kỳ vọng. “Với cách làm theo lộ trình, chúng ta vừa có điều kiện chuẩn bị nguồn lực một cách bài bản, vừa có thời gian triển khai thí điểm, rút kinh nghiệm. Nếu áp dụng đồng loạt ngay từ năm 2026 cho toàn bộ người dân thì sẽ rất khó khả thi. Vì vậy cần một lộ trình phù hợp để tiến tới mục tiêu triển khai cho toàn dân vào khoảng năm 2035”, bà Nga nói.
Đa dạng hóa các gói BHYT
Trong nhiều phiên thảo luận tại Quốc hội, nhiều đại biểu cho rằng để chính sách miễn viện phí thực sự đi vào đời sống cần tiến thêm một bước trong cách thiết kế hệ thống BHYT. Thay vì một khuôn khổ áp dụng chung, người dân cần được tiếp cận những gói bảo hiểm phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả khác nhau. Một hướng đi được nhắc tới là thí điểm đa dạng hóa các gói BHYT bao gồm cả BHYT bổ sung theo nhu cầu của người dân. Đây là nội dung đã được đặt ra từ nhiều năm trước, nhưng việc triển khai trên thực tế vẫn còn thận trọng.
 |
| Bác sỹ đọc phim chụp cho bệnh nhân. |
Liên quan đến vấn đề này, bà Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, nếu đặt trong bối cảnh nhu cầu xã hội và xu thế phát triển hiện nay thì việc đa dạng hóa các gói BHYT là hoàn toàn phù hợp. Mặt bằng đời sống hiện nay đã có nhiều thay đổi so với trước. Điều này cho phép những người có điều kiện và nhu cầu cao hơn được chủ động lựa chọn, qua đó vừa đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân, vừa góp phần giảm áp lực lên quỹ BHYT cơ bản.
Từ góc độ quản lý, bà Trần Thị Trang cho biết, Bộ Y tế sẽ xây dựng các phương án thí điểm để trình Chính phủ xem xét. Trước mắt, định hướng là bổ sung các gói quyền lợi tăng thêm trong khuôn khổ BHYT bổ sung, cho phép người dân vừa tham gia BHYT bắt buộc, vừa có thể lựa chọn thêm các gói BHYT theo nhu cầu cá nhân.
Cũng theo bà Trang, các gói bảo hiểm bổ sung sẽ được thiết kế theo hướng liên thông với bảo hiểm sức khỏe thương mại nhằm tránh trùng lặp chi trả. Những chi phí đã được quỹ BHYT chi trả sẽ không thanh toán lại. Thay vào đó, phạm vi quyền lợi sẽ được mở rộng sang các loại thuốc, trang thiết bị và dịch vụ kỹ thuật có mức chi phí cao hơn trong khuôn khổ các gói bổ sung. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ tạo thêm lựa chọn cho người dân, đồng thời giúp sử dụng hiệu quả và bền vững hơn nguồn lực của quỹ BHYT.
