 |
| Thu nhập người lao động cải thiện, an sinh được củng cố. Ảnh: HD |
Các số liệu mới công bố của Cục Thống kê cho thấy, cùng với đà tăng trưởng kinh tế, thu nhập của người lao động tiếp tục được cải thiện, thị trường lao động duy trì ổn định và công tác an sinh xã hội được triển khai ngày càng hiệu quả.
Theo Cục Thống kê, thu nhập bình quân của người lao động trong quý II/2026 đạt khoảng 9 triệu đồng/người/tháng, giảm nhẹ 53 nghìn đồng so với quý I. Mức giảm này chủ yếu do quý I thường có thêm các khoản thưởng, lương tháng thứ 13 và thu nhập phát sinh dịp Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, nếu so với cùng kỳ năm trước, thu nhập vẫn tăng 720 nghìn đồng, tương ứng tăng 8,7%.
Tính chung 6 tháng đầu năm 2026, thu nhập bình quân của người lao động đạt 9 triệu đồng/tháng, tăng 717 nghìn so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, thu nhập bình quân của lao động nam đạt 10,1 triệu đồng/tháng, lao động nữ đạt 7,8 triệu đồng; khu vực thành thị đạt 10,6 triệu đồng, trong khi khu vực nông thôn đạt 7,9 triệu đồng.
Đối với nhóm lao động làm công hưởng lương, thu nhập bình quân trong 6 tháng đầu năm đạt 10 triệu đồng/tháng, tăng 679 nghìn đồng, tương ứng tăng 7,3% so với cùng kỳ năm trước.
Những con số này cũng phần nào phản ánh qua đánh giá của chính các hộ dân cư. Kết quả Điều tra lao động và việc làm 6 tháng đầu năm cho thấy, 96,2% hộ được khảo sát cho biết thu nhập ổn định hoặc cải thiện so với cùng kỳ năm trước; trong đó 30,8% hộ đánh giá thu nhập tăng và 65,4% cho biết thu nhập không thay đổi. Tỷ lệ hộ đánh giá thu nhập giảm hoặc không xác định chỉ chiếm 3,8%.
Theo kết quả điều tra, nguyên nhân chủ yếu giúp thu nhập hộ gia đình tăng đến từ tiền lương, tiền công của các thành viên, với 67% số hộ có thu nhập tăng đưa ra đánh giá này. Bên cạnh đó là sự cải thiện thu nhập từ hoạt động nông, lâm nghiệp, thủy sản (38%) và hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phi nông nghiệp (21,6%).
Tuy nhiên, bức tranh đời sống người lao động vẫn còn không ít áp lực. Khảo sát gần 2.000 người lao động tại 196 doanh nghiệp do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam thực hiện mới đây cho thấy, 54,3% người được hỏi cho biết thu nhập chỉ vừa đủ trang trải cuộc sống; 20,6% không đủ sống và phải làm thêm giờ; chỉ 7,9% có khả năng tích lũy. Đáng chú ý, gần 27% người lao động phải vay mượn hằng tháng để duy trì cuộc sống, cao gấp hơn 2 lần so với năm trước.
Áp lực tài chính cũng ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều nhu cầu thiết yếu như dinh dưỡng, nhà ở, giáo dục con cái và chăm sóc sức khỏe. Đây cũng là cơ sở để Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất điều chỉnh lương tối thiểu vùng năm 2027 theo hai phương án với mức tăng bình quân 9,8% hoặc 8,5%, đồng thời kiến nghị áp dụng từ ngày 1/1/2027 nhằm cải thiện đời sống người lao động.
Trong khi đó, từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở được điều chỉnh đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Dù áp dụng cho các nhóm đối tượng khác nhau, cả hai chính sách đều hướng tới mục tiêu chung là nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống của người lao động.
Nhưng cùng với kỳ vọng thu nhập tăng lên, một vấn đề luôn được dư luận quan tâm là liệu mức sống thực tế của người lao động có được cải thiện hay không, hay phần thu nhập tăng thêm có thể bị bào mòn bởi giá cả hàng hóa và dịch vụ. Bởi trên thực tế, nếu lạm phát gia tăng hoặc xuất hiện tình trạng lợi dụng việc tăng lương để đẩy giá, hiệu quả của chính sách tiền lương sẽ bị giảm đáng kể.
Theo bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Thống kê dịch vụ và giá (Cục Thống kê, Bộ Tài chính), điều chỉnh tiền lương là chủ trương nhằm cải thiện đời sống người hưởng lương và phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của Đất nước. Về nguyên tắc, thu nhập tăng có thể làm tổng cầu tăng, qua đó tạo áp lực nhất định lên mặt bằng giá. Tuy nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào quy mô điều chỉnh, phạm vi đối tượng được hưởng, khả năng đáp ứng nguồn cung hàng hóa cũng như công tác điều hành giá của Chính phủ.
Theo bà Nguyễn Thu Oanh, thực tế những năm gần đây cho thấy mỗi lần điều chỉnh tiền lương không đồng nghĩa với việc giá cả tăng tương ứng. Điều quan trọng là phải giữ được sự cân đối giữa cung và cầu của nền kinh tế, đồng thời ngăn chặn các hành vi lợi dụng tâm lý tăng lương để tăng giá hàng hóa bất hợp lý.
“Để tránh tình trạng tăng lương rồi tăng giá, cần tiếp tục bảo đảm cân đối cung cầu hàng hóa; tăng cường thanh tra, kiểm tra, kiểm soát thị trường nhằm ngăn chặn các hành vi lợi dụng việc tăng lương để tăng giá không hợp lý. Đồng thời, điều hành linh hoạt các chính sách kinh tế vĩ mô để vừa nâng cao thu nhập của người dân, vừa giữ ổn định mặt bằng giá”, bà Nguyễn Thu Oanh nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng, việc điều chỉnh tiền lương chỉ thực sự phát huy ý nghĩa khi đi cùng với kiểm soát tốt lạm phát. Nên cần điều hành hợp lý giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý, chủ động nguồn cung hàng hóa, nâng cao năng lực dự trữ các mặt hàng chiến lược và tránh để hình thành kỳ vọng “tăng lương là tăng giá” trên thị trường.
Thu nhập của người lao động đang có xu hướng cải thiện, song để những đồng lương tăng thêm thực sự chuyển hóa thành chất lượng cuộc sống tốt hơn, điều quan trọng không chỉ là nâng thu nhập mà còn phải giữ ổn định mặt bằng giá. Khi chính sách tiền lương, kiểm soát lạm phát và an sinh xã hội được triển khai đồng bộ, thành quả tăng trưởng mới có thể lan tỏa rõ nét hơn đến từng người lao động và từng gia đình.
